Είναι οι ζάντες 32'' στην πραγματικότητα πιο γρήγορες;
Οι ζάντες τριάντα δύο ιντσών είναι το νέο καυτό θέμα στην τεχνολογία της ορεινής ποδηλασίας αυτή τη στιγμή, υπόσχοντας βελτιωμένη απόδοση κύλισης, ακόμα περισσότερη πρόσφυση και τελικά, ταχύτερους χρόνους γύρου. Είναι μια ιστορία που ακούγεται οικεία σε όποιον θυμάται τη μετάβαση από τις 26" στις 29".
Καθώς λοιπόν η βιομηχανία παίρνει μια βαθιά ανάσα πριν βυθιστεί σε μια ακόμη μεγάλη επανάσταση στο μέγεθος των ζαντών, αξίζει να εξετάσουμε από την αρχή τι γνωρίζουμε από μελέτες, σχετικά με το πώς το μέγεθος των ζαντών επηρεάζει την απόδοση των ποδηλάτων ορεινής ποδηλασίας.
Τουλάχιστον όσον αφορά τη σύγκριση ζαντών 26" με 29", υπάρχουν πολλές ενδείξεις ότι οι μεγαλύτεροι τροχοί είναι πράγματι πιο γρήγοροι. Αναζητώντας στην ηλεκτρονική βιβλιογραφία, βρήκαμε πέντε μελέτες που συνέκριναν τροχούς 26'', 27,5'' και 29" σε σχέση με την απόδοση τους στην ορεινή ποδηλασία. Από αυτές, οι περισσότερες διαπίστωσαν ότι οι μεγαλύτεροι τροχοί ήταν σημαντικά ταχύτεροι. Ποιο όμως είναι το όριο; Πότε οι μεγαλύτεροι τροχοί παύουν να αποτελούν προτέρημα; Από πόσες ίντσες και πάνω οι μεγάλοι τροχοί αρχίζουν να υστερούν; Από τις 29’’; Από τις 32’’; Ή μήπως από τις 36’’;
Το 2014, ο Paul W. Macdermid στο Πανεπιστήμιο Massey της Νέας Ζηλανδίας, στρατολόγησε οκτώ "αθλητές της Εθνικής ομάδας XCO-MTB" και τους έβαλε να ολοκληρώσουν έναν γύρο σε μια διαδρομή cross-country χρησιμοποιώντας τροχούς 26" και 29", σε ρυθμό αγώνα. Οι ερευνητές μέτρησαν την ισχύ, τον ρυθμό, την ταχύτητα και τον καρδιακό ρυθμό του αναβάτη, καθώς και τους κραδασμούς, χρησιμοποιώντας τρισδιάστατα επιταχυνσιόμετρα στο ποδήλατο και το σώμα. Οι αναβάτες ήταν σημαντικά ταχύτεροι (κατά περίπου 3%) με τα ποδήλατα 29'', ενώ δεν υπήρχαν διαφορές στην ισχύ ή τον καρδιακό ρυθμό. Παραδόξως όμως, μετρήθηκαν περισσότεροι κραδασμοί στο ποδήλατο των 29''! Προφανώς από την μεγαλύτερη ταχύτητα προσέγγισης των εμποδίων!
Βέβαια να τονίσουμε εδώ ότι το 2014 (που η τεχνολογία των ποδηλάτων 26'' είχε φτάσει στο αποκορύφωμά της) δεν υπήρχαν σωστά βελτιωμένα πλαίσια, φτιαγμένα αποκλειστικά για τροχούς 29'' κι έτσι κάθε "μελέτη" βασιζόταν στις πρώτες προσπάθειες με λάθος γεωμετρίες ποδηλάτων που μετά θεωρήθηκαν ξεπερασμένες και ακατάλληλες.
Μια άλλη μελέτη του 2016 από τον Thomas Steiner και τους συναδέλφους του, έδειξε ότι δέκα αθλητές της Εθνικής Ομάδας Ελβετίας (επτά άνδρες, τρεις γυναίκες) ολοκλήρωσαν μια διαδρομή σε ένα ποδήλατο 26" και σε ένα ποδήλατο 29". Το ποδήλατο 29" ήταν σημαντικά ταχύτερο, κερδίζοντας στους αναβάτες 2,3% λιγότερο χρόνο κατά μέσο όρο, για να ολοκληρώσουν τη διαδρομή. Δεν υπήρξε σημαντική διαφορά στον μετρούμενο καρδιακό ρυθμό ή στις ανάγκες ισχύος από τον αναβάτη.
Το 2017, η Julie Taylor και οι συνάδελφοί της στο Πανεπιστήμιο της Γιούτα στρατολόγησαν δεκατρείς έμπειρους ποδηλάτες βουνού αναψυχής (τέσσερις γυναίκες, εννέα άνδρες). Κάθε ένας ολοκλήρωσε μια διαδρομή 6,7 χιλιομέτρων σε μονοπάτι τόσο με ποδήλατο 29'' όσο και με ποδήλατο 26''. Οι ερευνητές μέτρησαν τον χρόνο ολοκλήρωσης της διαδρομής, μαζί με τον καρδιακό ρυθμό και τον όγκο οξυγόνου που καταναλώθηκε. Οι αναβάτες χρειάστηκαν 5% λιγότερο χρόνο κατά μέσο όρο με το ποδήλατο 29 ιντσών και ο καρδιακός τους ρυθμός ήταν σημαντικά χαμηλότερος στα ποδήλατα 29 ιντσών (155 BPM έναντι 162 BPM).
Το 2017, ο Howard Hurst. στο Πανεπιστήμιο του Κεντρικού Λάνκασαϊρ, Ηνωμένο Βασίλειο, συνέκρινε MTB με τροχούς 26", 27,5" και 29 ιντσών χρησιμοποιώντας εννέα άνδρες αθλητές ποδηλασίας βουνού που οδήγησαν σε μια ορεινή διαδρομή 3,48 χιλιομέτρων. Μέτρησε την απαιτούμενη ισχύ, τον καρδιακό ρυθμό, την κατανάλωση οξυγόνου και τη μυϊκή δραστηριότητα. Δυστυχώς, δεν βρέθηκε στατιστικά σημαντική σχέση μεταξύ του μεγέθους του τροχού και της ταχύτητας, πράγμα που σημαίνει ότι δεν ήταν δυνατό να διακρίνουμε από τα δεδομένα ποιο ποδήλατο ήταν ταχύτερο. Ωστόσο, κοιτάζοντας τις μετρήσεις, τα ποδήλατα 29" ήταν ταχύτερα κατά μέσο όρο, αλλά τα 27,5" (όχι τα 26") ήταν τα πιο αργά. Η διαφορά ήταν μόνο 1,1% και 2,2%, αντίστοιχα.
Άλλη μια έρευνα του 2018 του Πανεπιστημίου της Βαλένθια στην Ισπανία, κατέγραψε ένα μικρό αλλά σημαντικό πλεονέκτημα ταχύτητας (1,3%) για τους τροχούς 29" σε σύγκριση με τους 26". Είχε 55 αναβάτες να ολοκληρώσουν μια διαδρομή 2 χλμ. και στα δύο μεγέθη τροχών. Και στη μελέτη αυτή, διαπιστώθηκε ότι ο τροχός 29" ήταν σημαντικά ταχύτερος. Σε αυτήν την περίπτωση, κατέγραψαν υψηλότερο καρδιακό ρυθμό στον τροχό 29", με την ανάγκη ισχύος από τον αναβάτη να παραμένει παρόμοια.
Και οι πέντε σχετικές μελέτες που μπορέσαμε να βρούμε δείχνουν ότι οι τροχοί 29" είναι ταχύτεροι από τους 26" στο χώμα. Η ιδέα ότι οι μεγαλύτεροι τροχοί είναι ταχύτεροι, δεν είναι λοιπόν αβάσιμη επιστήμη. Είναι ένα συνεπές αποτέλεσμα έρευνας σε πέντε επιστημονικές εργασίες, που αφορούν συνολικά 95 ποδηλάτες από ερασιτέχνες έως ελίτ.
Η διαφορά στην ταχύτητα μεταξύ 26" και 29" κυμαίνεται μεταξύ των μελετών από 1,1% έως 5%, με τον απλό μέσο όρο και στις πέντε μελέτες να είναι 2,5%. Σημαντικό είναι ότι οι περισσότερες μελέτες δεν βρήκαν σημαντικές διαφορές στην απαιτούμενη ισχύ των αναβατών μεταξύ των μεγεθών των τροχών.
Αυτό σημαίνει ότι όσο μεγαλώνει ο τροχός γίνεται και πιο γρήγορος;
Αυτό σημαίνει ότι οι τροχοί 32" είναι πιο γρήγοροι από αυτούς των 29";
Προς το παρόν, δεν υπάρχουν επιστημονικές μελέτες για να απαντήσουν στα συγκεκριμένα ερωτήματα. Ο Dan Roberts δοκίμασε τους νέους τροχούς 32" σε σχέση με τροχούς 29" και διαπίστωσε ότι οι μεγαλύτερες ζάντες 32’’ είναι σταθερά περίπου 1% πιο γρήγορες από τις 29’’. Αυτή όμως είναι μόνο μία δοκιμή, με έναν μόνο αναβάτη.
Εν ολίγοις, από όσα γνωρίζουμε μέχρι στιγμής, φαίνεται πολύ πιθανό ότι οι ζάντες 32" θα μπορούσαν να αποτελέσουν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στην ορεινή ποδηλασία.
Αν όμως δούμε τους νέους τροχούς καθαρά μηχανικά είναι αυτονόητο ότι η μεγάλη διάμετρος καθιστά την προσπέλαση εμποδίων εξαιρετικά ευκολότερη, κάτι που όλοι μας διαπιστώσαμε την προηγούμενη δεκαετία στην μετάβαση των ποδηλάτων από 26 σε 29''. Πέτρες, βράχια, σέτια, σκαλοπατάκια, γίνονται (λογικά) ευκολότερα με μεγαλύτερο τροχό.
Από την άλλη, ότι προβλήματα αντιμετωπίσουμε στις πρώτες υλοποιήσεις 29'' σίγουρα μας περιμένουν και στις 32''. Οι βιομηχανίες είναι όμως τώρα υποψιασμένες για τις προκλήσεις που θα κληθούν να αντιμετωπίσουν βάζοντας ακόμα μεγαλύτερους τροχούς στα πλαίσιά τους. Σίγουρα θα προκύψουν ακόμα μεγαλύτερα θέματα, που κι αυτά θα λυθούν στις 2ες, 3ες βελτιωμένες εκδόσεις των επόμενων χρόνων.
Μεγάλος τροχός σημαίνει και μεγάλο βάρος, σημαίνει μη επιθυμητή ελαστικότητα, σημαίνει για να παρακαμφθούν τα προβλήματα, ότι χρειαζόμαστε νέα εξωτικά υλικά, νέες τεχνολογίες, νέες ιδέες που όμως οδηγούν σε επιπλέον κόστος. Σίγουρα τα πρώτα 32άρια θα έχουν θέματα γεωμετρίας μια και θα αποτελέσουν στην αρχή διευρυμένα πλαίσια παλαιών πλαισίων 29''. Με το πέρασμα του χρόνου όμως θα λυθούν κι αυτά και θα δούμε σίγουρα νέους σκελετούς κομμένους και ραμμένους για τους νέους τροχούς.
Σαν επίλογο θα χρησιμοποιήσουμε την παγκόσμια ποδηλατική βιομηχανία που δειλά τότε σκέφτηκε να αλλάξει την (παλιά καθιερωμένη 20 χρόνια) 26άρα ζάντα. Ήταν ένα τεράστιο βήμα μια γιγάντια και τολμηρή αλλαγή. Όταν λοιπόν το έκανε ύστερα από πολύ μεγάλη μελέτη (που ξεκίνησε τον προηγούμενο αιώνα κι έφτασε έως το 2012, που έκαναν την πρώτη τους εμφάνιση στην αγορά οι τότε νέες ζάντες), ήταν μια σίγουρη (και δεκαετίες μελετημένη) κίνηση. Όλα αυτά τα χρόνια δοκίμασαν πολλές διαστάσεις τροχών μέχρι να καταλήξουν στις 29''. Κι από τότε που "αποφασίστηκε" έκανε άλλα 10+ χρόνια να μπει στην παραγωγή!
Αντίλογος εδώ όμως είναι η τεχνολογία της εποχής. Πριν από δέκα συν χρόνια δεν υπήρχε καλά καλά η τεχνολογία να φτιάξει ζάντα 29'', πως θα εμφάνιζε (τότε) την 32''; Μήπως τώρα έχει ωριμάσει;
Τώρα που η τεχνολογία καθιστά σίγουρα καλύτερη την 29'' λύνοντας τα προβλήματα μεγέθους, είμαστε έτοιμοι να κάνουμε το επόμενο βήμα και να πάμε κι άλλες 3'' πιο πάνω...
Μπαίνουμε σε νέα εποχή; Ή είναι ακόμα ένα άχρηστο κόλπο του μάρκετινγκ όπως αυτό των 27,5'' ;
Κάπως έτσι όμως ξεκίνησε και η συζήτηση για 26'' > 29'' πριν 15 χρόνια.
Διαβάστε ΕΔΩ το πλήρες άρθρο μας